Ślub konkordatowy to ślub kościelny, który od razu daje skutki w prawie polskim. Nie trzeba osobno iść do USC na ceremonię cywilną, ale USC i tak jest na początku i na końcu procedury. Na początku wydaje zaświadczenie, bez którego duchowny nie może przyjąć Waszych oświadczeń. Na końcu sporządza akt małżeństwa na podstawie dokumentów z parafii.
Cała procedura opiera się na dwóch terminach: zaświadczenie z USC traci moc po 6 miesiącach od wydania, a duchowny ma 5 dni na przekazanie dokumentów do USC po ślubie. Poniżej opisujemy, co z nich wynika w praktyce, i co zrobić, gdy któryś termin minie.
Ogólny przegląd formalności dla wszystkich rodzajów ślubu znajdziecie w artykule Formalności ślubne – dokumenty i terminy, a porównanie z samym ślubem cywilnym we wpisie Ślub cywilny vs kościelny.
Podstawa prawna w skrócie
| Co | Przepis | Treść |
|---|---|---|
| Ślub przed duchownym ze skutkami cywilnymi | art. 1 § 2 i 3 KRO | małżeństwo zawarte w chwili złożenia oświadczeń przed duchownym, jeżeli USC następnie sporządzi akt |
| Zaświadczenie z USC | art. 4¹ § 1–2 KRO | kierownik USC wydaje zaświadczenie o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa; traci ono moc po 6 miesiącach od dnia wydania |
| Bez zaświadczenia ani rusz | art. 8 § 1 KRO | duchowny nie może przyjąć oświadczeń bez wcześniejszego przedstawienia zaświadczenia z USC |
| Przekazanie do USC | art. 8 § 3 KRO | przed upływem 5 dni od ślubu; dni ustawowo wolnych od pracy się nie liczy |
| Akt małżeństwa | art. 86 ust. 3 PASC | USC sporządza akt najpóźniej w następnym dniu roboczym po otrzymaniu dokumentów |
| Opłata | ustawa o opłacie skarbowej, załącznik | sporządzenie aktu małżeństwa: 84 zł |
Uwaga na numerację: sześciomiesięczna ważność zaświadczenia wynika z art. 4¹ § 2 KRO, nie z art. 4. Art. 4 KRO dotyczy miesiąca oczekiwania przy ślubie cywilnym w USC. Osobno art. 76 ust. 9 Prawa o aktach stanu cywilnego mówi, że samo zapewnienie składane w USC jest ważne 6 miesięcy od daty złożenia.
Krok 1. Termin w parafii i plan dat
Najpierw ustalcie datę w parafii, a dopiero potem idźcie do USC. Zaświadczenie „żyje” tylko 6 miesięcy, więc wydane za wcześnie może wygasnąć przed ślubem.
Dekret ogólny Konferencji Episkopatu Polski z 8 października 2019 r. (obowiązuje od 1 czerwca 2020 r.) mówi, że narzeczeni powinni zgłosić się do kancelarii parafialnej nie później niż 3 miesiące przed ślubem. Właściwa jest zasadniczo parafia, w której faktycznie mieszka przynajmniej jedno z Was. Ślub w innej parafii wymaga zgody własnego proboszcza.
Krok 2. USC: zapewnienie, nazwiska i zaświadczenie
Oboje osobiście idziecie do wybranego USC z dowodami osobistymi (art. 76 ust. 1 PASC). Tam:
- Podpisujecie zapewnienie, że nie wiecie o przeszkodach do zawarcia małżeństwa. Zapewnienie wymienia m.in. Wasze dane, dane rodziców i Wasz stan cywilny, a oświadczenie o braku przeszkód składacie pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 76 ust. 4–5 PASC).
- Składacie oświadczenia o nazwiskach, swoich i przyszłych dzieci (patrz niżej).
- Płacicie 84 zł opłaty skarbowej za sporządzenie aktu małżeństwa. Według informacji Warszawy opłatę wnosi się do urzędu miasta, w którym odbędzie się ślub. Jeśli parafia jest w innej gminie niż USC, zapytajcie w urzędzie, na który rachunek wpłacić.
- Odbieracie zaświadczenie. USC wydaje je w dwóch egzemplarzach (dla parafii i dla USC, który sporządzi akt). Dołącza też 3 formularze, które po ślubie wypełnia duchowny (art. 81 ust. 2–3 PASC).
Czas wydania zależy od urzędu. Warszawa podaje do 7 dni i radzi, by odebrać zaświadczenie nie wcześniej niż 6 miesięcy przed ślubem.
Cudzoziemiec musi przedstawić dodatkowe dokumenty, m.in. dokument potwierdzający, że według prawa jego państwa może zawrzeć małżeństwo. Więcej piszemy w artykule Ślub z obcokrajowcem w Polsce.
Krok 3. Kancelaria parafialna: protokół i dokumenty
Szczegółowa lista dokumentów zależy od parafii i diecezji, więc ostateczną listę dostaniecie w kancelarii. Dekret KEP wymienia jako podstawę:
- dowód osobisty albo inny dokument tożsamości ze zdjęciem;
- świadectwo chrztu wystawione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed zgłoszeniem się do duszpasterza. Jeśli byliście ochrzczeni w parafii, w której spisujecie protokół, ksiądz sprawdza to w księdze i świadectwo nie jest potrzebne;
- potwierdzenie bierzmowania, jeśli nie ma o nim adnotacji w świadectwie chrztu;
- zaświadczenie z USC, które według dekretu powinno trafić do duszpasterza nie później niż 2 miesiące przed ślubem. Co do zasady ksiądz nie spisuje protokołu przedślubnego, zanim go nie zobaczy;
- świadectwo katechezy przedmałżeńskiej razem ze spotkaniami w poradni rodzinnej oraz zaświadczenia o zapowiedziach.
Osoby po rozwodzie cywilnym, wdowcy, osoby po stwierdzeniu nieważności małżeństwa czy pary mieszane wyznaniowo przynoszą dodatkowe dokumenty. To indywidualna ścieżka, którą ustala się w kancelarii. O kursie przedmałżeńskim piszemy we wpisie Nauki przedmałżeńskie 2027.
Krok 4. Zapowiedzi
Zapowiedzi ogłasza się w parafiach, w których obecnie mieszkacie. Według dekretu KEP:
- wywiesza się je w gablocie na 8 dni, tak żeby wisiały co najmniej przez dwie kolejne niedziele (albo niedzielę i święto obowiązkowe). Można je też ogłosić ustnie w te same dwa dni;
- podaje się tylko imiona, nazwiska i parafię zamieszkania;
- jeśli mieszkacie w parafii krócej niż 6 miesięcy, zapowiedzi głosi się też w poprzednim miejscu stałego zamieszkania;
- biskup może z ważnych powodów zwolnić z zapowiedzi.
Jeśli zapowiedzi idą w innej parafii niż ta, w której spisujecie protokół, zanosicie tam prośbę z kancelarii i odbieracie zaświadczenie, że zostały wygłoszone.
Krok 5. Dzień ślubu: podpisy
Zaraz po złożeniu oświadczeń duchowny sporządza zaświadczenie, że zostały złożone w jego obecności. Podpisują je duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie (art. 8 § 2 KRO). Dekret KEP dodaje, że przy ślubie konkordatowym świadkowie muszą być pełnoletni, a z zasady powinni być katolikami. Jeden egzemplarz zaświadczenia dostajecie Wy.
W świetle prawa małżeństwo jest zawarte w chwili złożenia oświadczeń przed duchownym, a nie w dniu sporządzenia aktu przez USC (art. 1 § 2 KRO). Pod warunkiem, że akt zostanie sporządzony.
Krok 6. Pięć dni: dokumenty jadą do USC
Duchowny przekazuje do USC właściwego dla miejsca ślubu dwa dokumenty: swoje zaświadczenie i zaświadczenie z USC. Robi to przed upływem 5 dni od ślubu (art. 8 § 3 KRO):
- do terminu nie wlicza się dni ustawowo wolnych od pracy. Przy ślubie w sobotę niedziela nie liczy się do terminu;
- list polecony nadany na Poczcie Polskiej oznacza przekazanie. Liczy się data nadania, a nie data doręczenia;
- przy sile wyższej termin jest zawieszony, dopóki trwa przeszkoda;
- dekret KEP wprost zakazuje księdzu powierzania tego małżonkom. Parafia robi to sama i zachowuje dowód nadania.
USC sporządza akt najpóźniej w następnym dniu roboczym po otrzymaniu dokumentów (art. 86 ust. 3 PASC). Jeden odpis skrócony dostajecie z urzędu bezpłatnie (art. 47 ust. 1 PASC). W Warszawie można go odebrać w dowolnym USC.
Co, jeśli termin minie?
Zaświadczenie wygasło przed ślubem
Po 6 miesiącach zaświadczenie traci moc (art. 4¹ § 2 KRO), a bez ważnego zaświadczenia duchowny nie może przyjąć oświadczeń ze skutkami cywilnymi (art. 8 § 1 KRO). Najczęściej dzieje się tak, gdy para przekłada termin ślubu. Rozwiązanie: przed nową datą idziecie znów do USC po nowe zaświadczenie i od razu donosicie je do kancelarii. Czy przy nowym zaświadczeniu trzeba ponownie wpłacić 84 zł, zapytajcie w swoim USC.
Dokumenty dotarły do USC po 5 dniach
Prawo o aktach stanu cywilnego jest tu jednoznaczne. Kierownik USC sporządza akt tylko wtedy, gdy termin z art. 8 § 3 KRO został zachowany. Jeśli nie został, odmawia sporządzenia aktu (art. 87 ust. 5 PASC). Wtedy:
- USC zawiadamia Was o odmowie na piśmie (art. 89 ust. 1 pkt 4 PASC);
- w ciągu 14 dni od doręczenia możecie złożyć do sądu wniosek o rozstrzygnięcie, czy przyczyny odmowy ją uzasadniają (art. 89 ust. 2 PASC). Tu znaczenie ma dowód nadania listu poleconego i ewentualna siła wyższa;
- dopóki aktu nie ma, małżeństwo nie wywołuje skutków w prawie polskim, czyli formalnie nie jesteście małżeństwem dla urzędów, banku czy skarbówki. Jeśli odmowa się utrzyma, drogą do skutków cywilnych jest zwykle osobny ślub cywilny w USC, z zapewnieniem i miesiącem oczekiwania. Szczegóły uzgodnijcie z USC.
Dlatego warto po ślubie zapytać w parafii, kiedy dokumenty zostały wysłane, a po tygodniu–dwóch sprawdzić w USC, czy akt jest sporządzony.
Nazwisko przy ślubie konkordatowym
Przy ślubie konkordatowym oświadczenie o nazwisku składa się w USC, zanim zostanie wydane zaświadczenie (art. 25 § 1 KRO), a nie w kościele. Nazwisko, które każde z Was będzie nosić, jest wpisane w zaświadczeniu (art. 81 ust. 1 pkt 3 PASC). Do wyboru (art. 25 § 2 KRO):
- wspólne nazwisko jednego z Was;
- każde zostaje przy swoim;
- jedno albo oboje dołączacie nazwisko drugiej osoby (najwyżej dwa człony).
Jeśli nie złożycie oświadczenia, każde zostaje przy swoim nazwisku (art. 25 § 3 KRO). Przy różnych nazwiskach od razu wskazujecie nazwisko przyszłych dzieci. Bez zgodnych oświadczeń dziecko dostaje nazwisko matki z dołączonym nazwiskiem ojca (art. 88 § 2 KRO).
Co zmienić po ślubie (dowód, bank, pracodawca), opisujemy w artykule Zmiana nazwiska po ślubie.
Harmonogram – przykładowe daty
| Kiedy | Co |
|---|---|
| ok. 9–12 mies. przed | rezerwacja terminu w parafii i sali |
| od 6 mies. przed, nie wcześniej | USC: zapewnienie, nazwiska, 84 zł, zaświadczenie |
| najpóźniej 3 mies. przed | pierwsza wizyta w kancelarii, lista dokumentów |
| najpóźniej 2 mies. przed | zaświadczenie z USC w kancelarii, protokół przedślubny |
| kilka tygodni przed | zapowiedzi (2 niedziele), zaświadczenia o zapowiedziach |
| dzień ślubu | podpisy: duchowny, małżonkowie, 2 pełnoletnich świadków |
| do 5 dni po (bez dni wolnych) | parafia przekazuje dokumenty do USC |
Granice „3 miesiące” i „2 miesiące” pochodzą z dekretu KEP. Pierwszy wiersz to tylko orientacyjna praktyka rezerwacji. Datę ślubu policzycie w kalkulatorze dni do ślubu, a resztę przygotowań rozpisuje checklista przygotowań.
Częste pytania
Ile kosztuje ślub konkordatowy w USC?
Urzędowo 84 zł: opłata skarbowa za sporządzenie aktu małżeństwa. Pierwszy odpis skrócony aktu jest bezpłatny. Ofiara w parafii i oprawa muzyczna to osobne, zwyczajowe koszty (patrz kalkulator oprawy muzycznej).
Czy przy ślubie konkordatowym trzeba czekać miesiąc jak przy cywilnym?
Miesiąc oczekiwania z art. 4 KRO dotyczy ślubu przed kierownikiem USC. Przy konkordatowym praktycznym ograniczeniem są wymogi parafii: zgłoszenie najpóźniej 3 miesiące przed ślubem, zaświadczenie najpóźniej 2 miesiące przed, a do tego zapowiedzi.
Czy możemy sami zawieźć dokumenty do USC?
Nie. Według dekretu KEP ksiądz nie może powierzać tego małżonkom. Przekazuje je parafia, osobiście, przez posłańca albo listem poleconym.
Czy świadkowie muszą być katolikami?
Prawo cywilne wymaga dwóch pełnoletnich świadków. Dekret KEP przyjmuje, że świadkowie z zasady powinni być katolikami, a przy małżeństwie mieszanym jednym z nich może być ochrzczony niekatolik.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 — art. 1 § 2–3, art. 4, art. 4¹ § 1–2, art. 8 § 1–3, art. 25, art. 88 § 2.
- Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 393 — art. 47 ust. 1, art. 76 ust. 1, 4, 5, 9, art. 81, art. 86 ust. 3, art. 87 ust. 5, art. 89 ust. 1–2.
- Ustawa o opłacie skarbowej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1154 — załącznik, część I: sporządzenie aktu małżeństwa 84 zł.
- Dekret ogólny KEP o przeprowadzaniu rozmów kanoniczno-duszpasterskich z narzeczonymi przed zawarciem małżeństwa kanonicznego z 8.10.2019 (tekst w serwisie Diecezji Radomskiej) — pkt 1, 8–10, 14–20, 26, 31–32, 39, 96–102, 110; wejście w życie 1.06.2020.
- Warszawa 19115: Zawarcie małżeństwa wyznaniowego ze skutkami cywilnoprawnymi — opłata 84 zł i gdzie ją wnieść, termin wydania zaświadczenia (do 7 dni), odpis skrócony.
Stan prawny na 27.10.2026. Wymogi kościelne mogą się różnić między diecezjami i parafiami. Ostateczną listę dokumentów podaje kancelaria parafialna.