Decyzję o nazwisku podejmujecie w USC jeszcze przed ślubem. Potem zostaje lista spraw do załatwienia: dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, samochód, bank, praca. Część jest bezpłatna, część ma ustawowy termin 30 dni, a stare dokumenty tracą ważność po 120 dniach. Poniżej znajdziesz wszystkie warianty nazwiska, zasady nadawania nazwiska dzieciom i listę urzędów z terminami i opłatami.
Jakie nazwisko po ślubie? Trzy możliwości z art. 25 KRO
O nazwisku decyduje oświadczenie każdego z małżonków złożone przed kierownikiem USC (art. 25 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Do wyboru są:
| Wariant | Przykład (Anna Nowak + Piotr Kowalski) | Podstawa |
|---|---|---|
| Wspólne nazwisko — dotychczasowe nazwisko jednego z Was | oboje Kowalscy albo oboje Nowakowie | art. 25 § 2 zd. 1 |
| Zachowanie własnego nazwiska | Anna Nowak i Piotr Kowalski | art. 25 § 2 zd. 2 |
| Połączenie własnego nazwiska z nazwiskiem współmałżonka | Anna Nowak-Kowalska; może też Piotr Kowalski-Nowak | art. 25 § 2 zd. 2 |
Ważne zasady:
- Każdy decyduje za siebie. Pan młody też może przyjąć nazwisko żony albo połączyć swoje nazwisko z jej nazwiskiem.
- Maksymalnie dwa człony. Nazwisko utworzone przez połączenie nie może mieć więcej niż dwóch członów (art. 25 § 2). Jeśli któreś z Was ma już nazwisko dwuczłonowe, połączenie, które dałoby trzy człony, jest niedopuszczalne. Można natomiast przyjąć to nazwisko jako wspólne albo zachować własne.
- Brak oświadczenia = bez zmian. Jeśli nie złożysz oświadczenia, zachowujesz dotychczasowe nazwisko (art. 25 § 3).
- Kiedy? Przy ślubie cywilnym oświadczenia składacie bezpośrednio po złożeniu przysięgi (art. 7 § 2 KRO). W praktyce USC spisuje Wasze decyzje wcześniej, przy przyjmowaniu zapewnienia. Przy ślubie konkordatowym oświadczenie składa się przed wydaniem zaświadczenia do parafii (art. 25 § 1 KRO), bo nazwiska wpisuje się do tego zaświadczenia.
Po ceremonii tego wyboru nie da się już zmienić zwykłym oświadczeniem. Zostaje administracyjna zmiana nazwiska w trybie ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Wymaga ona „ważnych powodów” i kosztuje 37 zł opłaty skarbowej. Dlatego decyzję warto przemyśleć przed wizytą w USC, a nie przy stole weselnym.
Powrót do nazwiska sprzed ślubu przewiduje art. 59 KRO, ale tylko po rozwodzie: masz na to rok od uprawomocnienia się wyroku i składasz oświadczenie przed kierownikiem USC lub konsulem.
Nazwisko dzieci — decyzja zapada razem z Waszą
Jeśli po ślubie będziecie mieć różne nazwiska, w USC od razu złożycie zgodne oświadczenia o nazwisku przyszłych dzieci (art. 88 § 1–2 KRO). Możliwości:
- nazwisko jednego z rodziców;
- nazwisko połączone: nazwisko matki + nazwisko ojca.
Jeśli nie złożycie zgodnych oświadczeń, dziecko otrzyma nazwisko złożone z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca (art. 88 § 2). Przy sporządzaniu aktu urodzenia pierwszego wspólnego dziecka możecie jeszcze raz zmienić swój wybór (art. 88 § 3). Wszystkie wspólne dzieci noszą to samo nazwisko (art. 89¹).
Przy wspólnym nazwisku małżonków sprawa jest prosta: dziecko nosi to nazwisko.
Dzieci urodzone przed ślubem obejmują te same zasady (art. 88 § 4). Dziecko, które ukończyło 13 lat, musi jednak wyrazić zgodę na zmianę nazwiska. Jeśli któreś z Was ma małoletnie dziecko z poprzedniego związku, możecie złożyć zgodne oświadczenia, że będzie ono nosiło takie nazwisko jak Wasze wspólne dzieci (art. 90 KRO). Wyjątek: dziecko nosi już nazwisko drugiego rodzica albo nazwisko połączone z nazwisk obojga rodziców. Dziecko, które ukończyło 13 lat, musi się na to zgodzić. To oświadczenie jest zwolnione z opłaty skarbowej.
Co dzieje się po ślubie automatycznie
Kierownik USC sporządza akt małżeństwa najpóźniej w następnym dniu roboczym (art. 86 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego). Przy ślubie konkordatowym dzieje się to po otrzymaniu dokumentów z parafii, którą obowiązuje termin 5 dni. Nowe nazwisko trafia do rejestru PESEL. Z tego rejestru korzystają m.in. urząd skarbowy, ZUS i NFZ, a gmina dostaje sygnał, że Twój dowód wymaga wymiany (art. 50 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych).
Jeden odpis skrócony aktu małżeństwa dostajecie z urzędu bezpłatnie. Każdy kolejny kosztuje 22 zł, a odpis zupełny 33 zł. Warto zamówić jeden lub dwa zapasowe, bo przydadzą się w banku i u pracodawcy.
Lista dokumentów do wymiany — terminy i opłaty
| Dokument / instytucja | Termin | Opłata | Podstawa / uwagi |
|---|---|---|---|
| Dowód osobisty | wniosek niezwłocznie; stary dowód traci ważność po 120 dniach od zmiany w PESEL | bezpłatnie | art. 46 ust. 2 pkt 2, art. 23, art. 50 ust. 3 pkt 6 ustawy o dowodach osobistych; wydanie do 30 dni (art. 24 ust. 4) |
| Paszport | brak terminu na wniosek; stary paszport unieważnia się po 120 dniach od zmiany w PESEL | 140 zł (dorosły, bez ulg) | art. 70 ust. 2 pkt 1, art. 74 pkt 3 ustawy o dokumentach paszportowych |
| Prawo jazdy | zawiadomienie starosty w 30 dni | 100 zł | art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami; nowy dokument po zwrocie starego |
| Dowód rejestracyjny (jeśli jesteś właścicielem auta) | zawiadomienie starosty w 30 dni | ok. 54 zł (stawka podawana przez wydziały komunikacji) | art. 78 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym |
| Pracodawca | jak najszybciej | — | kadry poprawiają dane w zgłoszeniu do ZUS i na liście płac |
| Urząd skarbowy | — | — | bez działalności zwykle nic nie trzeba robić: dane idą z PESEL; nowe nazwisko podasz w zeznaniu PIT |
| Bank, kredyt, karty | jak najszybciej | zwykle bezpłatnie | potrzebny nowy dowód; przy kredycie hipotecznym bank może prosić o odpis aktu małżeństwa |
| Ubezpieczenia (OC/AC, na życie, mieszkanie) | przy najbliższej okazji | — | zmiana danych w polisie; przy aucie razem z dowodem rejestracyjnym |
| Działalność gospodarcza | jak najszybciej | bezpłatnie | sprawdź wpis w CEIDG; zmień dane na fakturach i umowach |
| Operatorzy, media, uczelnia, przychodnia | dowolnie | — | dla porządku, by nie było rozbieżności przy umowach i odbiorach |
Czego nie trzeba wymieniać: dyplomów, świadectw, aktów notarialnych ani starych umów. Zachowują ważność, a zmianę nazwiska potwierdza odpis aktu małżeństwa. Wpis w księdze wieczystej możesz zaktualizować przy okazji. Przy sprzedaży mieszkania notariusz i tak poprosi o akt małżeństwa.
Dowód osobisty — jak złożyć wniosek
Wniosek złożysz w dowolnym urzędzie gminy albo przez internet (profil zaufany lub e-dowód). Po wysłaniu wniosku online masz 30 dni na wizytę w urzędzie, żeby złożyć podpis (art. 24 ust. 3f). Jeśli tego nie zrobisz, wniosek nie zostanie rozpatrzony. Potrzebne będzie aktualne zdjęcie. Akt małżeństwa urzędnik sprawdzi w rejestrze, więc nie musisz go przynosić. Nowy dowód odbierasz osobiście, a mObywatel pokaże go po aktywacji.
Paszport i podróż poślubna
To najczęstsza wpadka po ślubie. Paszport ze starym nazwiskiem jest ważny jeszcze przez 120 dni od wpisania zmiany do PESEL. Później unieważnia się z mocy prawa, nawet jeśli data ważności wypada za kilka lat. Wcześniej traci ważność tylko wtedy, gdy odbierzesz nowy paszport (art. 70 ust. 2 pkt 2). Bilet lotniczy musi być wystawiony na nazwisko z dokumentu, z którym przejdziesz kontrolę. Jeśli lecisz w podróż poślubną tuż po weselu, kup bilety na dotychczasowe nazwisko i leć ze starym paszportem lub dowodem. Nowe dokumenty wyrobisz po powrocie, ale zmieść się w 120 dniach. Inspiracje na wyjazd znajdziesz we wpisie Podróż poślubna — dokąd pojechać.
Najczęstsze pytania
Ile mam czasu na wymianę dowodu po ślubie?
Wniosek składasz niezwłocznie (art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o dowodach osobistych). Ustawa nie daje tu 30 dni. Stary dowód unieważnia się z dniem następującym po upływie 120 dni od zmiany danych w rejestrze PESEL albo wcześniej, z dniem odbioru nowego dowodu (art. 50 ust. 3 pkt 5–6). Nowy dowód wydaje się bezpłatnie.
Czy mogę mieć podwójne nazwisko po ślubie?
Tak. Możesz połączyć swoje dotychczasowe nazwisko z nazwiskiem współmałżonka, pod warunkiem że całość ma nie więcej niż dwa człony (art. 25 § 2 KRO).
Czy mąż może przyjąć nazwisko żony?
Tak. Każdy z małżonków decyduje o swoim nazwisku osobno, a wspólnym nazwiskiem może być nazwisko którejkolwiek ze stron.
Czy mogę zmienić nazwisko kilka miesięcy po ślubie?
Nie przez oświadczenie z art. 25 KRO, bo składa się je przy ślubie. Później pozostaje wniosek o administracyjną zmianę nazwiska z ważnych powodów (opłata 37 zł) albo, w razie rozwodu, powrót do poprzedniego nazwiska (art. 59 KRO).
Czy muszę zgłaszać zmianę nazwiska do ZUS i urzędu skarbowego?
Jeśli nie prowadzisz działalności, zwykle nie. Urzędy korzystają z rejestru PESEL, a dane w ZUS koryguje pracodawca. Przedsiębiorca powinien sam zadbać o aktualne dane w CEIDG i w dokumentach firmy.
Jakie nazwisko dostanie nasze dziecko, jeśli mamy różne nazwiska?
To, które wskażecie w USC: nazwisko jednego z Was albo połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca. Bez zgodnych oświadczeń dziecko nosi nazwisko matki z dołączonym nazwiskiem ojca (art. 88 KRO).
Podsumowanie
Kolejność jest prosta: decyzja o nazwiskach w USC → akt małżeństwa i PESEL → dowód od razu → prawo jazdy i dowód rejestracyjny w 30 dni → paszport, bank i praca, zanim miną 120 dni. Pełną listę formalności przed ślubem znajdziesz w poradniku Formalności ślubne — dokumenty i terminy, wolne na ślub opisuje wpis Urlop okolicznościowy na ślub, a zadania ułożysz w checkliście przygotowań.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 — art. 7 § 2, art. 25 (nazwisko małżonków, maks. dwa człony), art. 59 (powrót do nazwiska po rozwodzie), art. 88, 89¹, 90 (nazwisko dziecka).
- Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 393 — art. 47 ust. 1 (odpis skrócony z urzędu), art. 76 ust. 4 pkt 5 (nazwiska w zapewnieniu przy ślubie konkordatowym), art. 86 ust. 1 (akt w następnym dniu roboczym).
- Ustawa o dowodach osobistych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1753 — art. 23 (dowód bezpłatny), art. 24 ust. 3f i 4 (podpis w 30 dni, wydanie do 30 dni), art. 46 ust. 2 pkt 2 (wniosek niezwłocznie), art. 50 ust. 2 i ust. 3 pkt 6 (unieważnienie po 120 dniach).
- Ustawa o dokumentach paszportowych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 196 — art. 70 ust. 2 pkt 1, art. 74 pkt 3 (unieważnienie po 120 dniach od zmiany w PESEL).
- Ustawa o kierujących pojazdami, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1226 — art. 18 ust. 1–2 (30 dni na zawiadomienie starosty, nowy dokument za opłatą); opłata 100 zł wg gov.pl — Wymień prawo jazdy.
- Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251 ze zm. — art. 78 ust. 2 pkt 2 (30 dni na zgłoszenie zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym).
- Ustawa o opłacie skarbowej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1154 — decyzja o zmianie nazwiska 37 zł, odpisy 22/33 zł, zwolnienie oświadczeń z art. 90 KRO.
Stan prawny na 27.10.2026. Opłata za dowód rejestracyjny (ok. 54 zł) i paszport (140 zł) to stawki podawane przez urzędy; sprawdź je przed wizytą. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.